Brandbrief van bewoners

Let op: Amsterdam dreigt te breken. Herstel de band met de stad!

6-1-2026

Geachte burgemeester en leden van de gemeenteraad,

Amsterdam is een stad met veel talent, solidariteit en diversiteit. Toch zien wij een zorgelijke ontwikkeling. Op sommige onderwerpen werken stadsbestuur, gemeente en bewoners goed samen. We zien echter óók dat, onder meer door het harde politieke klimaat in Den Haag, wantrouwen en vervreemding sneller groeien dan wij als stadsnetwerk kunnen bijbenen.

Onderzoek, verkiezingsuitslagen en onze dagelijkse praktijk laten hetzelfde beeld zien: een zorgelijk snel stijgende groep Amsterdammers voelt zich al op jonge leeftijd ongelijk behandeld. Zij ervaren een gemeente die hen verwaarloost en hun pijn en realiteit niet ziet of erkent. Wat wij vaak horen is: “links of rechts, het maakt niks uit. De politiek is er niet voor ons.”

Ook wij, de bruggenbouwers van deze stad, staan vaker dan ons lief is tegenover de overheid. De Amsterdamse muren zijn dik: paternalisme, zelfgenoegzaamheid en geslotenheid komen nog te vaak voor. We kennen allemaal ambtenaren en bestuurders die de expertise en ervaringen van bewoners serieus nemen en onderdeel maken van hun besluiten en handelen. Het komt echter ook met regelmaat voor dat bewoners pas mogen meedenken als besluiten al genomen zijn. Te vaak stelt de gemeente nieuwe ambtenaren aan als er problemen zijn, in plaats van nieuwe samenwerkingen met de samenleving aan te gaan. Oplossingen komen veelal van bovenaf, missen daardoor draagvlak en raken ongebruikt of ongewenst. In sommige gevallen werkt de gemeente ons zelfs tegen. Terwijl de overheid groter wordt, groeien de problemen mee.

Amsterdammers willen oplossingen voor allerlei soorten problemen. Denk bijvoorbeeld aan woningnood, dakloosheid of armoede. Maar ook aan racisme, schulden en ongezonde woningen met schimmel. Amsterdammers willen geen extra regels, protocollen of loketten. Ze willen inzicht en echte samenwerking. Wij zien veel bewoners die voelen dat de politiek ver van hun dagelijkse leven afstaat. Er gaan grote sommen geld naar het verbeteren en veranderen van zorg en welzijn, maar de mensen om wie het gaat denken niet structureel mee over de nieuwe oplossingen.
In sommige wijken voelen bewoners zich steeds minder verantwoordelijk voor hun stad.

Zonder daadkrachtige koerswijziging put de gemeente mensen uit. Dat geldt voor bewoners, ambtenaren en ook voor ons als bruggenbouwers.
Daarom onze oproep aan de Amsterdamse politiek, nú, vóór de verkiezingen:

1. Maak herstel van vertrouwen de hoogste politieke opdracht
Zet vertrouwen centraal in verkiezingen, formatie én collegeprogramma.

• Kom als politieke partijen met een visie hierop.
• Geef Amsterdammers, ook groepen met weinig macht en invloed, een vaste plek in gesprekken en aan debattafels in de vooravond van de verkiezingen. Zo blijven beloften niet alleen woorden maar worden ze al tijdens de formatie omgezet in concrete plannen.
• Werk direct na de verkiezingen samen met ons als bruggenbouwers om politieke beloften te vertalen naar concrete plannen voor gezamenlijke uitvoering.

2. Bouw aan een sterke participatieve democratie
De huidige “representatieve democratie” is geen weerspiegeling van alle stemmen in onze stad. Herstel van vertrouwen vraagt om een sterk georganiseerde, structurele samenwerking waarin bewoners kunnen meedoen. Werk met de stad, niet erlangs heen:

• Versterk wat er al is.
• Stop met parallelle structuren en oplossingen die zijn bedacht aan bureautafels.
• Betrek Amsterdammers en maatschappelijke organisaties, niet als bijlage maar als fundament van beleid.
• Geef waar mogelijk bevoegdheden aan burgers.
• Geef ervaringsdeskundigen altijd een plek aan tafel en daarmee invloed op beleid dat hen raakt.
• Erken de kracht van meerstemmigheid: geef ruimte aan verschillende ideeën, invalshoeken en vormen van organiseren. Eis niet van initiatieven dat zij representatief moeten zijn voor “iedereen”.

Dit vraagt om een andere overheid. Een overheid die de macht durft te delen en bereid is om hierin flink te investeren. Amsterdam kan een voorbeeld zijn van een nieuwe bestuurscultuur: open, eerlijk en dienstbaar. Dat past bij onze stad. Maar dan moet het roer nú om.

Keer samen met ons het tij voordat het te laat is. Herstel het vertrouwen, voordat ook wij – de bruggenbouwers– het niet meer kunnen dragen. De stad beschikt over veel kracht, solidariteit en mensen met kennis en ervaring. Gebruik die kracht.

Hoogachtend,

Aktie & Advies, Amsterdams Netwerk Ervaringskennis, Amsterdamse Lokale Media (SALM), Buurtplatform Leeuw & Sluis, Cascoland, Cliëntenbelang Amsterdam, Coalitie van Buurtplatformen, De Nationale Luistercampagne, De Schone Pijp, De Gebiedscoöperatie Eiland de Pijp, Dembati – Indische Buurt, Duurzaam Energieloket, Educatief Centrum voor Volwassenen (EC-O), Eigenwijks, Emcemo, Empowerment Coöperatie Amsterdam, Fenix vrije ruimte, Hart voor de K-buurt, Huurdersnetwerk Amsterdam (HNA), Justice Now!, Karrewiel Community – Amsterdam Oost, Kindervreugd Community – Indische Buurt, Kracht van Mokum, Kredietunie Amsterdam, Ma.ak020, Minima doet Media, Mokum tegen Fascisme, Netwerk De Pijp, Oranje Energie, Placemaking Europe, Recht door Zee Producties & G-Studio, Red Amsterdam Noord, Ruparé, Samen Vooruit Amsterdam Oost, Stadmakersfonds, Team Karrewiel – Amsterdam Oost, The Mall Amsterdam, The Turn Club, Vogelbuurt IJplein, Vrijwilligersacademie, Vuilnisoproer Nieuw- West, Wijkwerk Coöperatie de Bol, Wociety, Zacht Beton – Oosterparkbuurt

*Burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan 18-9-2017